Çocuk psikoloğu, çocukların duygusal, davranışsal ve gelişimsel zorluklarında yaşa uygun yöntemlerle çalışan psikologtur. Yetişkin terapisinden farkı yöntemdedir: çocuk yaşadığını her zaman kelimelerle anlatamaz. Bu yüzden oyun, çizim ve hikâye üzerinden ilerlenir.
Çocuk psikoloğu önce anlamaya çalışır. Davranışın kendisine değil, altında ne olduğuna bakar. Sabahları tekrarlayan karın ağrısı, ani öfke patlamaları ya da eve kapanma çoğu zaman bir sorunun sebebi değil, görünen yüzüdür.
Süreç yalnız çocukla da sınırlı kalmaz — ebeveyn görüşmeleri işin doğal bir parçasıdır. Çalışma genellikle şu adımlardan oluşur:
Ebeveynle ilk görüşme
Geçmiş, gelişim öyküsü, evde ve okulda olup bitenler
Çocukla tanışma
Yaşına uygun yöntemlerle değerlendirme; oyun, çizim, sohbet
Gerekirse ayrıntılı değerlendirme
Gelişimsel ya da dikkat odaklı değerlendirme araçları
Düzenli seanslar ve ebeveyn görüşmeleri
Çocukla çalışma sürerken aile de süreçte kalır
Gerektiğinde iş birliği
Okulla ya da bir hekimle, aile onay verdiği ölçüde
Bir davranış birkaç haftadır sürüyorsa, çocuğun günlük yaşamını — okul, uyku, arkadaşlık, yemek — etkiliyorsa ve evde denenenler işe yaramıyorsa görüşmek için yeterli nedendir. Kriz beklemek gerekmez.
Yaygınlık sanılandan yüksektir. 27 ülkeden 41 çalışmayı birleştiren bir meta-analiz (Polanczyk ve ark., 2015), çocuk ve ergenlerin yaklaşık %13,4'ünde tanı ölçütlerini karşılayan bir psikolojik güçlük olduğunu bildiriyor. Dünya Sağlık Örgütü de 10-19 yaş aralığındaki her yedi gençten birinde benzer bir tabloyu tarif ediyor. Yani bu, ailenin yaptığı bir hatanın sonucu değil; çocukluğun sık karşılaşılan bir parçası.
Aynı zorluk her yaşta aynı biçimde görünmez. Başvuru nedenleri gelişim dönemine göre değişir:
3-6 yaş
7-11 yaş
12-15 yaş
Okula gitmeme ve dikkat konularını ayrı yazılarda ele aldık: okul fobisi ve DEHB belirtileri.
"Bu kadarı için gidilir mi?"
En çok duyduğumuz sorulardan biri. Bir görüşme için tanıya ya da ciddi bir tabloya gerek yok. Bazen tek bir ebeveyn görüşmesi, evde neyin işe yarayacağını görmeye yetiyor ve süreç orada bitiyor.
İkisi farklı meslekler ve çoğu zaman birbirini tamamlar:
| Çocuk psikoloğu | Çocuk psikiyatristi | |
|---|---|---|
| Eğitim | Psikoloji lisansı + klinik alanda yüksek lisans | Tıp fakültesi + psikiyatri uzmanlığı |
| Yöntem | Terapi, değerlendirme, ebeveyn danışmanlığı | Tıbbi değerlendirme, gerektiğinde ilaç tedavisi |
| İlaç yazabilir mi? | Hayır | Evet |
Çoğu başvuruda psikologla başlamak yeterli olur; tıbbi bir değerlendirme gerekirse yönlendirme yapılır. Ayrımı daha ayrıntılı ele aldığımız yazı: psikolog mu, psikiyatrist mi?
Ebeveyn görüşmesi. Genellikle ilk seans yalnız anne-babayla yapılır. Neyi ne zamandır fark ettiğinizi konuşuruz.
Çocukla tanışma. Çocuk odaya alışsın diye acele edilmez. Oyun ve sohbetle başlanır.
Birlikte bir yön belirleme. Nasıl ilerleyeceğimizi birlikte konuşuruz — kaç seans, hangi aralıkla, hangi konuya öncelik.
Sürecin genel işleyişini terapi süreci sayfasında ayrıca anlattık.
Çocuk terapisinde ebeveyn izleyici değil. Çocuğun günlük yaşamını kuran kişi siz olduğunuz için, evde değişen şey seansta değişenden çoğu zaman daha belirleyici oluyor. Bu nedenle aralıklı ebeveyn görüşmeleri yapılır; kardeş ilişkileri ya da eşler arası gerilim öne çıktığında aile terapisi da gündeme gelebilir.
Çocukla konuşulanlar ebeveynle paylaşılırken çocuğun mahremiyeti gözetilir. Merkezimizde görüşmeler ve kişisel bilgileriniz gizlilik ilkeleri doğrultusunda korunur.
Gazimağusa küçük bir yer. "Bekleme odasında tanıdığıma denk gelir miyim?" sorusu gerçek bir soru ve sık soruluyor. Randevular bu düşünülerek aralıklı planlanır; isterseniz gün ve saat tercihinizi baştan söyleyebilirsiniz.
Bakılması yararlı olan birkaç şey:
Çocuklarla çalışma deneyimi
Alan eğitimi ve hangi yaş gruplarıyla çalışıldığı
Ebeveynin sürece dahil olması
Düzenli ebeveyn görüşmesi yapılıp yapılmadığı
Okulla iletişime açıklık
Gerektiğinde ve aile onay verdiğinde iş birliği
Ulaşımın sürdürülebilir olması
Düzenlilik, seansın kendisi kadar önemli
Nasıl çalıştığımızı çocuk psikolojisi sayfasında, ergenlik dönemi için ise ergen psikolojisi sayfasında bulabilirsiniz. Çocuğunuz için online görüşmenin uygun olup olmadığını da birlikte değerlendirebiliriz. Emin olmasanız da yazabilirsiniz; iletişim sayfasından bize ulaşmanız yeterli.
Son güncelleme:
Belirtiler birkaç haftadır sürüyor, günlük yaşamı etkiliyor ve evde denedikleriniz işe yaramıyorsa bir görüşme yararlı olur. Okul başarısında ani düşüş, uyku ve iştah değişiklikleri, sosyal çekilme, sık öfke patlamaları ya da açıklanamayan bedensel şikâyetler sık görülen işaretlerdir.
Kişiden kişiye değişir. Belirli bir konuya odaklanan çalışmalar çoğu zaman 8-12 seans aralığında ilerler; gelişimsel ya da uzun süredir devam eden tablolarda süreç daha uzun olabilir. İlerleme düzenli aralıklarla sizinle birlikte değerlendirilir.
Yalın ve dürüst bir dil işe yarıyor: "Çocuklarla konuşan, onları anlayan biri var. Birlikte gideceğiz." Sürpriz yapmamak ve doktor ya da iğne çağrışımı yaratmamak önemli. Çocuğun soru sormasına alan bırakın; bilmediğiniz bir şeye bilmiyorum demek de olur.
Hayır. Başvuruların önemli bir kısmı tanı içermez. Ebeveynin bir konuda emin olamaması tek başına yeterli nedendir. Değerlendirme sonrasında bazen tek bir ebeveyn görüşmesinin yeterli olduğu da olur.
Ebeveyn görüşmeleri ve ergenlerle yapılan seanslar için online görüşme çoğu zaman uygun bir seçenektir. Küçük yaş grubunda oyun temelli çalışma yüz yüze daha verimli ilerler. Hangi durumda hangisinin uygun olduğunu birlikte değerlendiririz.
Yaklaşım değişir. Ergenle çalışırken gizlilik alanı daha geniş tutulur, ebeveyn görüşmeleri seyrekleşir ve gencin kendi hedefleri belirleyici olur. Ergenlik dönemi için ayrı bir çalışma alanımız var.
Emin olmasanız da yazabilirsiniz. Birlikte bakarız.
WhatsApp'tan yazın